Yaklaşık bir ay önce paylaştığım S&OP’ye Giriş yazımın devamı niteliğinde olan bu yazıyı sizlerle paylaşmak istedim.

Globalleşen dünyada S&OP süreci, normal bir iş sürecinden çok daha karmaşık bir hal almakta. Bunun nedenleri, farklı ülkelerden tedarikçilere sahip olunması, farklı ülkelerin talep yapılarının analizi, ve bunların karşılanması gibi tek başına oldukça zorlu olan süreçlerin birleşmesi, S&OP sürecinin içinden çıkılmaz bir hal almasına sebep olabilir. Bunun önüne geçmek için, sürecin globalleşmeye uygun şekilde değiştirilmesi gerekmektedir.

Bu iyileştirmeler için üç farklı model benimsenmiştir;

1) Global Dağıtımlı Model
2) Bölgesel Model
3) Global Model

Global Dağıtımlı Model, globalleşme öncesi S&OP sürecine en çok benzeyen modeldir. Bu modelde, lokal olarak çalışan fabrikalar, farklı lokasyonlarda yer alan satış ofislerini beslemektedir. Talep planlaması, üretim planlaması gibi faaliyetler lokal seviyede fabrikalarda yapılmakta olup, satın alma ve konsolidasyon işlemleri global seviyede yürütülür.

Bölgesel Model ise, ürünlerin genellikle bölgesel farklılıklar içeren firmalarca kullanılmaktadır. Bu modelde, bölgesel talep planlamaları ve üretim planları yapılmakta olup, üretilecek ürünlerin bölge içi farklı fabrikalara (eğer mevcutsa) dağıtımı yine bölgesel düzeyde yer alan bir planlama fonksiyonu tarafından yapılmaktadır.

Global Model, ürün arzını tek bir merkezden yapmaktadır. Piyasa talebi, lokal olarak ham bilgi şeklinde elde edilir ve bölgesel düzeyde konsolide edilip işlenerek, global seviyede yer alan planlama fonksiyonuna iletilir. Aynı anda, lokal depolama alanlarında ve eğer mevcutsa (lokal farklılaşma sebebi ile) lokal fabrika alanlarında stoklar ile işlenmiş talep bilgisi karşılaştırılır. Alınacak karara bağlı olarak, üretim global düzeyde veya lokal düzeyde gerçekleştirilir. Bu sayede özellikle lokal farklılıklar içeren ürünleri üreten işletmeler, doğru talep bilgisinin tek bir elden dağıtılması sonucu, talebe en doğru şekilde cevap verecek üretim seviyesini seçebileceklerdir. Yönetilmesi, takibi en karmaşık ve zahmetli olan bu model, hataya en az pay bırakan model olup, aynı zamanda üst yönetime geniş perspektifi sağladığı için, bir çok, farklı pazarlarda faaliyet gösteren firma tarafından kullanılan bir modeldir.

Peki Global Model’i uygulamak kolay mıdır ?? Bu soruya evet diyebilmeyi çok isterdim, fakat ne yazık ki, bunun cevabı hayır. Karmaşıklığı, tecrübeli iş gücü ve iyi geliştirilmiş yazılımlara olan ihtiyacı ile beraber, barındırdığı zorlukları düsününce, firmaların S&OP süreçlerini değiştirip, Global Model’i uygulamaya geçmelerinde ayak diretmeleri çok kolayca anlaşılabilir. Nedir peki, karşılaşılması muhtemel zorluklar ??

1) Karar alma mekanizmasında bulunanların, S&OP sürecinin değişmesi ile beraber, hem lokal hem de global anlamda firmanın daha doğru bir sürece gireceğini anlamaları gerekir. Aynı zamanda S&OP süreci ile ilgili eğitimli ve tecrübeli olmaları da çok önemlidir.
2) Farklı ülkelerde faaliyette bulunan firmalar karmaşık yönetimsel bağlar içerir. Bu karmaşıklık içersinde karar almak ve o kararı uygulamaya koymak bir çok zorlu bürokratik işlem gerektirebilmektedir. Hızlı değişen iş dünyasında, bürokrasi firmaların, pazarda meydana gelen değişimlere tepki vermesini yavaşlatmakta ve bunun sonucunda da firmaların karlılık oranlarında düşüşler meydana gelmektedir. Bu kötü sonuçların gerçekleşmemesi için, Global S&OP Model’e geçişte, karar alma prosedürleri, karar alma mekanizmaları ve sorumluluklar firmanın tepki verme süresini uzatmayacak şekilde açık ve net bir şekilde belirlenmelidir.
3) Son olarak lokal fabrikalarda yer alan karar mekanizmalarının ve global seviyede yer alanların farklı performans değerlendirme ölçütlerinin olması, her fonksiyonun tek bir amaç uğruna çalışmasını engeller. Bu farklılıkların en aza indirilmesi, ve tüm karar mekanizmalarının işletmenin tümünün faydasına olacak şekilde faaliyette bulunması sağlanmalıdır.

Bu zorlukların aşıldığında ve S&OP süreci doğru bir şekilde planlandığında, yürürlüğe girecek bir Global S&OP Model, işletmenin giderlerinde de iyileştirmeye sebep olacaktır. Aynı zamanda, lokal pazarların daha doğru bir şekilde tatmin edilmesi, ürün bekleme sürelerinin azaltılması, daha doğru bir malzeme planlama süreci sonucunda nakit akışında meydana gelecek iyileşme ve nihayetinde karlılık oranının artması, Global S&OP Model’in orta vadede doğuracağı olumlu etkilerdir.

 Erinç Atilla

Sitede yer alan yazılar, yazarların şahsi fikir ve görüşleri olup, hiçbir şekilde bağlı bulundukları kurumları bağlamamaktadır. Yazılar, yatırım danışmanlığı, denetim hizmeti kapsamında yer almamakta olup, bu tip hizmetler için profesyonel şirketlere başvurulmasu tavsiye edilmektedir.