Bildiğiniz gibi gerçek kişiler 2009 yılında elde ettikleri geliri 2010 yılının Mart ayında beyan edip Mart ve Temmuz aylarında 2 taksit halinde ödeyecekler. Son beyan tarihi olan 25 Mart 2010’un yaklaşmasıyla beraber Gelir Vergisi Beyannamesine dahil edilmesi gereken gelir unsurlarıyla ilgili hususlar da gündemi meşgul etmeye başladı. Bu yazımda sizlere menkul kıymet gelirleri arasında yer alan ancak diğer yatırım araçları kadar iyi tanınmayan Eurobond gelirlerinin vergilendirilmesi ile ilgili bazı bilgiler vermek istiyorum.

Eurobondlar devletlerin ya da şirketlerin borçlanma ihtiyaçlarını karşılayabilmek amacıyla yabancı para birimleri cinsinden satışa sundukları kupon ödemeli genellikle uzun vadeli borçlanma senetleridir. Eurobondlar esasen dış piyasalara sunulmakla beraber, yurtiçi piyasalarda da satın alınmaları mümkündür. Diğer bir değişle Türkiye Cumhuriyeti Devleti tarafından Euro veya Dolar cinsinden satışa çıkarılan bir Eurobond’un yine Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları tarafından yatırım aracı olarak kullanılmasında kısıtlayıcı bir durum bulunmamaktadır. Hatta Eurobondlar vergi uygulamaları bakımından %0 oranında stopaja tabi olduklarından oldukça avantajlı bir yatırım aracı oldukları söylenebilir.

Bu noktada Eurobondların vergilendirilmesinde 2 gelir türünden bahsedebiliriz; Faiz Gelirleri ve Alım Satım Kazançları.

Eurobond Faiz Gelirleri

Hazine Müşteşarlığı tarafından ihraç edilen Eurobondlardan faiz dönemi sonundaki ödeme gününde ve itfa gününde faiz geliri elde edilmektedir. Eurobondlardan elde edilen faiz gelirleri %0 oranında stopaja tabidir. Ancak faiz gelirinin elde edildiği yıl için belirlenen beyan sınırının aşılması durumunda ( bu sınır 2009 yılı gelirleri için 22.000 TL’dir) faiz gelirlerinin tamamı yıllık beyanname ile beyan edilecektir. Burada dikkat edilmesi gereken husus 2009 yılı için 22.000 TL’nin üzerinde bir faiz geliri elde edilmesi durumunda bu gelire herhangi bir istisna uygulanmadan gelirin tamamının vergilendirilmesi gerektiğidir.

Eurobondlarlar yabancı para cinsinden gelir getirdiği için elde edilen faiz tutarının elde edildiği tarihteki TCMB döviz alış kuru ile Türk Lirasına çevrilip beyan sınırına ulaşılıp ulaşılmadığı bu şekilde kontrol edilmelidir.

Eurobond Alım Satım KazançlarıEurobondların alım satımından elde edilen kazanç, söz konusu eurobondun alımı sırasında ödenen bedel ile bu eurobondun elden çıkarılması sırasında tahsil edilen bedelin farkıdır. Bu fark bulurken yapılması gereken hesaplama ise şu şekilde olacaktır;

1- Eurobondun döviz cinsinden alım değeri yine alış tarihindeki TCMB döviz alış kuru ile TL’ye çevrilecek.

2- TL cinsinden alış bedeli satışın yapıldığı aydan önceki aya kadar Türkiye İstatistik Kurumunca belirlenen ÜFE endeksi ile endekslemeye tabi tutularak maliyet bedeli belirlenecek.

3- Döviz cinsinden satış tutarı yine satış tarihindeki TCMB döviz alış kuru kullanılarak TL’ye çevrilecek.

4- Endekslenmiş maliyet bedeli ile satış bedeli arasındaki fark alım satım kazancı olacak.

Eurobonda alım satım kazançları stopaja tabi değildir. Ancak maalesef bu alım satım kazançlarının vergilendirme esasları faiz gelirleri kadar basit değil çünkü sahip olduğunuz eurobond’un ihraç tarihine göre değişiyor.

Sahip olduğunuz eurobond 1 Ocak 2006 tarihinden önce ihraç edilmişse maliyet bedelini bulmak için hiçbir şarta bağlı olmaksızın endeksleme yapabilirsiniz. Vergilendirme sırasında ise hesapladığınız alım satım kazancı 17.900 TL’nin altında ise beyanda bulunulmayacak; eğer alım satım kazancınız 17.900 TL’nin üzerindeyse bu kazanç tutarından 17.900 TL tutarındaki istisna düşüldükten sonra istisnayı aşan kısım beyan edilip vergilendirilecek.

Şayet sahip olduğunuz eurobond 1 Ocak 2006 tarihinden sonra ihraç edilmişse ÜFE artış oranının %10 veya üzerinde olması şartı ile maliyet bedelinde endeksleme yapılacak. Ayrıca 1 Ocak 2006 tarihinden sonra ihraç edilen Eurobondlarda 17.900 TL’lik istisna sınırı uygulanmıyor. Bu eurobondlarda alım satım kazancı 1 TL dahi olsa beyan edilmesi ve vergilendirilmesi gerekiyor.

Eurobondların alım satım kazançları ile ilgili pek fazla bilinmeyen bir diğer konu ise alım satım zararlarının alım satım kazançlarına mahsup edilmesinin mümkün olduğu. Kanunda bu hususla ilgili bir hüküm bulunmamakla birlikte Maliye Bakanlığı tarafından yapılan bir basın açıklaması ile söz konusu mahsubun yapılabileceğinin duyurulduğunu hatırlatmak istiyorum.

Kısaca özetlemek gerekirse, Türkiye’de yerleşik tam mükellef gerçek kişiler tarafından son yıllarda daha sıklıkla kullanılan bir yatırım aracı haline gelen Eurobondlardan elde edilen ve 2009 yılı için 22.000 TL’lik beyan sınırını aşan faiz gelirleri ile hesaplaması ihraç tarihine göre değişen alım satım kazançlarının 25 Mart Perşembe akşamına kadar yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi gerekiyor.

Burcu Mesta Atilla

Sitede yer alan yazılar, yazarların şahsi fikir ve görüşleri olup, hiçbir şekilde bağlı bulundukları kurumları bağlamamaktadır. Söz konusu yazılar, yatırım danışmanlığı, denetim hizmeti kapsamında yer almamakta olup, bu tip hizmetler için profesyonel şirketlere başvurulması tavsiye edilmektedir.